Tempo en timing

Vooruitgang boeken motiveert

Aan thuiszitten liggen vaak problemen ten grondslag die niet eenvoudig en snel kunnen worden opgelost. Toch is het voor jongeren belangrijk dat ze snel weer naar school kunnen. Lang thuiszitten demotiveert en verhoogt de drempel om weer naar school te gaan. Tempo houden in het aanpakken van problemen is dan ook belangrijk. Tegelijkertijd moet rekening worden gehouden met de situatie van de jongere. Voor professionals betekent dit dat zij een tempo kiezen dat past bij de mogelijkheden van de jongere en het gezin en dat verwachtingen over de voortgang worden gedeeld.

“Hij was een aardige man die het beste met mij voorhad, maar zijn opstelling was gericht op snelle terugkeer naar school. Ik voelde druk om dingen te doen waar ik nog niet aan toe was. Daardoor werkte het niet.”

Tempo en timing zijn maatwerk

Vaak gaat achter thuiszitten een complex van problemen op verschillende leefgebieden schuil. Het is belangrijk dat deze problemen in een vroeg stadium worden opgemerkt, en dat tijdig passende hulp en begeleiding wordt geboden. Het gekozen tempo speelt een grote rol in de mate waarin succes wordt geboekt. Wanneer het tempo te hoog ligt, voelen jongeren zich overvraagd. Een te laag tempo demotiveert. Het is dan ook nodig dat professionals inschatten waar de jongere op dat moment aan toe is en het tempo daaraan aanpassen.

Vooruitgang boeken motiveert

Aan de start van passende hulp is vaak een lange periode van toenemende zorgen en problemen en het zoeken naar geschikte hulp voorafgegaan. Op het moment dat de hulp en begeleiding start is het belangrijk dat vooruitgang wordt geboekt, zodat jongeren kunnen zien dat het ze iets oplevert. Het vaststellen van haalbare doelen en uitzicht op verbetering motiveren. Kleine stappen in de goede richting kunnen de jongere zelfvertrouwen geven om daarna grotere stappen te zetten.

Stem verwachtingen over het tempo af

Het is belangrijk dat jongere en ouders weten hoelang een aanmelding of een bepaald onderwijs-, zorg- of hulptraject duurt. Jongeren kunnen bijvoorbeeld verwachten dat ze binnen een paar dagen hulp krijgen, terwijl een langere wachttijd gebruikelijk is. Het is dus belangrijk dat jongeren, ouders en professionals verwachtingen bij elkaar checken en op elkaar afstemmen. Soms is het voor de professional niet mogelijk om bepaalde hulp of begeleiding in te zetten op het moment dat het nodig is, bijvoorbeeld vanwege wachtlijsten. In zo een geval is het belangrijk dat duidelijk wordt hoe lang de wachttijd duurt zodat een tussenoplossing gemaakt kan worden. Door het juiste tempo en de juiste timing voelen jongeren zich serieus genomen.

Voorwaarden

Flexibiliteit organiseren om tempo te kunnen aanpassen

Om te kunnen zoeken naar het tempo dat bij jongeren past en om de inzet van begeleiding en zorg goed te kunnen timen, is het belangrijk dat professionals de mogelijkheid krijgen flexibel te zijn. Zo kan het belangrijk zijn wanneer passende hulp een lager tempo vergt en het nodig is de periode van hulp te verlengen, dat dit mogelijk is zonder dat uitgebreide procedures moeten worden doorlopen. Als passende hulp voor de jongere een hoog tempo vergt, kan het bijvoorbeeld handig zijn om niet te hoeven wachten op het volgende overleg van het zorg- en adviesteam in de school.

Goede voorbeelden van een tempo dat past bij de situatie

In onderstaande voorbeelden zijn professionals erin geslaagd een tempo te vinden dat past bij de situatie. Kenmerkend voor deze voorbeelden is dat professionals kunnen differentiëren in hun tempo: versnellen en vertragen als dat nodig is. Wanneer het niet mogelijk is om het tempo af te stemmen op de situatie – bijvoorbeeld vanwege een lange wachttijd – zoeken professionals een tussenoplossing.

Snelle toegang tot benodigde hulp

Een jongere weigert steeds vaker om naar school te gaan. De ouders zitten met hun handen in het haar aangezien het niet lukt hun zoon naar school te krijgen. Op een dag leidt dit tot een climax in de botsingen tussen de jongere en zijn ouders. Vader belt eerst de school, maar die wil liever dat er buiten school hulp wordt gezocht aangezien de gesprekken van de jongere met de counsellor van school op niets zijn uitgelopen. Dan belt vader de huisarts, die na overleg met een orthopedagoge direct doorverwijst naar de jeugd-GGZ. Aangezien de GGZ-instelling als beleid heeft dat jongeren die thuiszitten niet op de wachtlijst komen te staan, kan spoedig daarna de GGZ-hulp beginnen.

Kleine stapjes in een lager tempo

Een jongere met psychosociale problemen wordt in de loop van de tijd door verschillende professionals begeleid. Steeds haakt zij af op het moment dat de professionals een termijn stellen waarbinnen zij weer in staat moet zijn naar school terug te gaan; ze ervaart dit als een te grote druk. Nadat een vorm van begeleiding wordt gekozen die is gebaseerd op het zetten van kleine stapjes zonder een einddatum, gaat het beter met haar. Langzamerhand krijgt de jongere meer vertrouwen om naar school te gaan.

“Ik voelde druk om dingen te doen waar ik nog niet aan toe was.”

Wat zou u doen als...?

David is niet meer welkom op zijn huidige school. Hij vertoont grensoverschrijdend gedrag. Daarbij spelen er allerlei problemen in de thuissituatie. David heeft ondersteuning nodig en er wordt een indicatie afgegeven voor een plaatsing in een intramurale setting voor jeugdzorg. Omdat er niet direct plaats is, moet er een periode van wachten overbrugd worden. Tessa, de gezinsvoogd, maakt een plan.

Wat zou u doen als u


gezinsvoogd was?


...

Wat Tessa deed

Om te voorkomen dat de situatie thuis escaleert maakt Tessa afspraken met moeder en David over wat wel en niet mag. Deze afspraken worden in het plan opgenomen. David is ook veel op straat te vinden; hier heeft moeder geen toezicht op. Moeder en Tessa vragen de wijkagent om hier een rol in te vervullen. Deze zegt dit toe, en ook deze afspraken worden in het plan opgenomen.

Hoe het verder ging

De situatie thuis wordt hierdoor rustiger en David kan zonder escalaties de periode overbruggen, tot er voor hem een plek in de instelling vrijkomt.

Reflectie op het voorbeeld

In het voorbeeld vertraagt het tempo van de hulpverlening; door een wachtlijst kan de geïndiceerde hulp nog niet starten. Tijdens de wachttijd legt de gezinsvoogd de nadruk op veiligheid en organiseert zij alternatieve hulp die daarop is gericht.

Partnerschap met ouders


Initiatief voor de relatie ligt bij de professional