Partnerschap met ouders

Initiatief voor de relatie ligt bij de professional

Voor het oplossen van thuiszittersproblematiek is het cruciaal om ouders te betrekken, omdat ze als opvoeders een deel van de oplossing in handen hebben. Daarom is het belangrijk om een goede relatie met de ouders op te bouwen, te achterhalen wat zij willen en kunnen en daar zoveel mogelijk op aan te sluiten.

“Bij schoolverzuim is het betrekken van de ouders even belangrijk als het betrekken van de jongere.”
~ Professional
“De zorgcoördinator is heel druk geweest met onze dochter. Ze bleef betrokken, ook ‘s avonds en in het weekend.”
~ Ouders

Houd rekening met wat ouders willen en kunnen

Als er een probleem van een jongere wordt gesignaleerd, is het aan de professional om de ouders te betrekken en met hen het gesprek aan te gaan. Voor het opbouwen van een werkzame relatie is het van belang dat de professional onbevooroordeeld is en openstaat voor het verhaal van ouders. De professional moet op zoek gaan naar de mogelijkheden van ouders en zoveel mogelijk rekening houden met wat zij willen en kunnen.
Ook wanneer de professional in het belang van de jongere een andere keuze maakt dan dat de ouders graag willen, is het belangrijk dat de professional de ouders blijft betrekken.

“School en ouders moeten zoeken naar de gemeenschappelijke noemer: de zorg voor de leerling.”
~ Professional

Ouders hebben deel van de oplossing in handen

Het probleem van thuiszitters kan vaak niet los worden gezien van het gezinssysteem. Dat betekent dat ouders soms deel uitmaken van het probleem. Tegelijkertijd hebben ouders altijd een deel van de oplossing in handen. Dat betekent dat de hulp niet alleen moet aansluiten op de mogelijkheden van de jongeren, maar ook op de mogelijkheden van het gezinssysteem. Ouders hebben hierin als opvoeders een speciale rol. Het is belangrijk dat de professional de ouders in deze rol versterkt en ondersteunt.

Voorwaarden

Integraal organiseren van hulp en ondersteuning met ouders

De nieuwe Wet passend onderwijs en de nieuwe Jeugdwet bieden kansen om ouders intensiever te betrekken bij de hulp en ondersteuning aan jongeren. Een belangrijk uitgangspunt van beide wetten is dat de ondersteuning en hulp aan jongeren meer wordt afgestemd op de gezinssituatie. Dat betekent ten eerste dat de gezinssituatie, inclusief de draagkracht en de draaglast van ouders, beter in kaart moet worden gebracht en moet worden meegewogen bij het inrichten van de hulp en ondersteuning. Ten tweede betekent dit dat de hulp en ondersteuning op school en thuis meer op elkaar moeten worden afgestemd. Scholen, samenwerkingsverbanden, gemeenten en jeugdhulporganisaties kunnen hiertoe integrale arrangementen ontwikkelen.

“Als hun kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, komen ouders meer op afstand te staan. Toch moeten we ze intensiever betrekken bij de schoolgang in het algemeen, zodat de stap naar hen toe niet te groot is als er problemen gaan spelen rondom hun kind.”
~ Professional

Leg de basis voor de relatie met ouders zo vroeg mogelijk

Om goed te kunnen anticiperen op beginnend verzuim is het belangrijk dat ouders vanaf de start van hun kind op het voortgezet onderwijs worden betrokken bij de school. In de praktijk betekent dit dat de jongeren, ouders en mentor elkaar leren kennen en informatie met elkaar delen, ook als er (nog) geen problemen zijn. Scholen kunnen hiertoe bijvoorbeeld aan het begin van de brugklas kennismakingsgesprekken organiseren met ouders en mentoren de mogelijkheid bieden tot het afleggen van huisbezoeken.

Ouders informeren

Ouders hebben informatie nodig om hun verantwoordelijkheid in de zorg en ondersteuning van hun kind te kunnen nemen. Het gaat bijvoorbeeld om informatie over welke mogelijkheden er zijn als hun kind extra ondersteuning of hulp nodig heeft en wat ouders zelf kunnen of moeten regelen. Samenwerkingsverbanden kunnen bijvoorbeeld informatiepunten organiseren om ouders van de benodigde informatie te voorzien. Daarnaast is het belangrijk dat de professionals die dicht bij de ouders staan de ouders goed informeren over de volgende stappen in het onderwijs, de ondersteuning en zorg.

Voorbeelden van investeren in een goede relatie met ouders

In onderstaande voorbeelden is te zien dat professionals het initiatief nemen om een goede relatie met de ouders op te bouwen. Dit doen ze door ouders in een vroeg stadium te betrekken, te zorgen voor een snel antwoord en door te adviseren zonder op te leggen.

Ouder in een vroeg stadium betrekken

Een jongere is faalangstig op school en verzuimt in toenemende mate. De mentor van de jongere betrekt in een vroeg stadium de ouder bij de gesprekken met de jongere over diens problemen. Samen met hen bespreekt hij mogelijke acties. De ouder ervaart de betrokkenheid van de mentor met haar kind en waardeert zijn inzet om een oplossing te zoeken.

Ouders nemen verantwoordelijkheid voor vinden oplossing

De mentor van de rebound en de psycholoog van de GGZ maken zich samen zorgen over de vooruitgang van een thuiszittende jongere. Ze schaamt zich ervoor niet naar school te gaan. De mentor en psycholoog denken dat het goed is als de jongere buitenshuis met leeftijdsgenoten in contact komt, bijvoorbeeld op een sportvereniging. De psycholoog voert een gesprek met de ouders om dit advies te geven. Hoewel de ouders van het concrete advies van lidmaatschap van een sportvereniging afzien, voelen ze wel de verantwoordelijkheid voor het vinden van een oplossing. Uiteindelijk vinden ze een andere manier om hun dochter weer in contact te brengen met leeftijdsgenoten.

Een snel antwoord

De moeder van een ondertoezicht gestelde jongere stelt op zaterdag via de mail een vraag aan de gezinsvoogd. De gezinsvoogd beantwoordt de mail op zondag. De moeder is erg blij met deze snelle reactie en gebruikt de informatie van de gezinsvoogd maandag in een gesprek met een andere hulpverlener. De moeder voelt zich door de gezinsvoogd serieus genomen en is vol lof over de bereikbaarheid van de gezinsvoogd.

Wat zou u doen als...?

De vader van Janine heeft een drukke baan en is vaak weg. Janine’s moeder heeft het idee dat ze er alleen voor staat. Janine’s gedrag groeit haar boven het hoofd. Bovendien zitten de ouders niet op een lijn en maakt Janine gebruik van het verschil van mening dat tussen haar ouders bestaat. Tifa, de psycholoog van de GGZ, spreekt verschillende malen met moeder en dochter. Vader neemt geen vrij om bij deze afspraken te zijn.

Wat zou u doen als u


psycholoog was?


...

Wat Tifa deed

Tifa benadrukt het belang van de betrokkenheid van vader. In eerste instantie ziet vader de noodzaak van een actievere betrokkenheid van de behandeling echter niet in. Tifa ondersteunt moeder en stimuleert haar grenzen te stellen. Ondertussen blijft ze benadrukken dat het goed zou zijn als vader ook bij de behandeling aanwezig is. Uiteindelijk neemt hij vrij om toch bij de behandelingen te zijn.

Hoe het verder ging

Achteraf gezien is het cruciaal geweest dat Janine's vader intensiever betrokken raakte bij de behandeling. Haar ouders komen meer op een lijn en kunnen de zorgen en verantwoordelijkheid beter delen. Ze kunnen Janine zo beter ondersteunen bij haar problemen en de sfeer in huis verbetert.

Reflectie op het voorbeeld

In het voorbeeld zijn de volgende onderdelen van succesvol handelen zichtbaar:

  • De psycholoog staat open voor de problemen van moeder. Ze ondersteunt haar zodat zij haar rol als opvoeder beter kan invullen.
  • De psycholoog weet (samen met moeder) vader te overtuigen van het belang van zijn betrokkenheid bij de behandeling.

Variëren met rollen


Ruimte maken voor maatwerk